Bedrijfsoverdracht in het familiebedrijf

Het moeilijke gesprek dat moet worden gevoerd

In het familiebedrijf zit de ‘olifant in de kamer’ zelden in de cijfers. Hij zit aan de keukentafel. De opvolger die het bedrijf eigenlijk niet wil overnemen, maar het nooit hardop zegt. De ouder die "overdraagt" maar toch elke dag nog langskomt. De broer of zus die buiten het bedrijf staat maar wel een mening heeft over de koopprijs. Familieoverdrachten mislukken zelden op de due diligence. Ze mislukken op de onuitgesproken verwachtingen. Een goede voorbereiding begint dan ook niet met een taxateur of een notaris, maar met een eerlijk gesprek over wie wat wil, en wat dat kost.

Zakelijk en familiair zijn twee verschillende domeinen

Wat goed is voor het bedrijf is niet altijd goed voor de familie, en andersom. Een kind dat al jaren in het bedrijf werkt en klaarstaat om de leiding over te nemen, verdient een eerlijke waardering en duidelijke eigendomsoverdracht. Kinderen die buiten het bedrijf staan, hebben hun eigen aanspraken op het familievermogen. Die twee zijn niet per definitie met elkaar in conflict, maar ze vragen wel om heldere, vastgelegde afspraken. Leiding en eigendom apart regelen, een familiestatuut opstellen, de BOR tijdig benutten: het zijn instrumenten die pas werken als de beslissingen al zijn genomen. En die beslissingen worden genomen in gesprekken, niet in juridische documenten.

De BOR is een instrument, geen plan

De Bedrijfsopvolgingsregeling biedt aanzienlijk fiscaal voordeel bij overdracht binnen de familie: bedrijven tot €1,5 miljoen zijn volledig vrijgesteld van erf- en schenkbelasting, daarboven geldt een vrijstelling van 75%. Dat is een significante verlichting, maar het is geen reden om de overdracht pas op het laatste moment te organiseren. De BOR heeft voorwaarden: de opvolger moet de onderneming minimaal drie jaar voortzetten, de overdracht moet zorgvuldig worden gestructureerd en de waardebepaling moet kloppen. Wie dat op tijd regelt, benut het voordeel volledig. Wie wacht tot de ondernemer wil stoppen, loopt risico op fiscale tegenvallers en een haastklus die de familieverhoudingen op de proef stelt.