Waarom structuur in je organisatie een bedrijf overdraagbaar maakt

Waarom structuur in je organisatie een bedrijf overdraagbaar maakt

Veel MKB-bedrijven zijn organisch gegroeid doorheen de jaren. In de beginfase draait vrijwel alles om snelheid, ondernemerschap en pragmatiek. Beslissingen worden snel genomen, verantwoordelijkheden liggen vaak impliciet bij mensen en veel kennis zit in ervaring in plaats van in systemen.

Dat werkt vaak jarenlang goed, maar naarmate een bedrijf groeit, ontstaat er een ander vraagstuk. De organisatie wordt groter, er komen meer medewerkers, grotere klanten en complexere projecten. En dan wordt zichtbaar dat veel bedrijven eigenlijk nog functioneren volgens de structuur van een kleiner bedrijf.

Een gebrek aan structuur is meestal geen probleem zolang de ondernemer zelf dagelijks betrokken is.

In (voorbereiding op) een verkoopproces wordt dat anders bekeken. Kopers proberen dan namelijk te begrijpen hoe de organisatie werkelijk functioneert, los van de ondernemer. En daarbij kijken ze vooral naar de structuur van het bedrijf.

Hoe kopers naar de organisatie achter het bedrijf kijken

Wanneer een koper een onderneming onderzoekt, kijkt hij niet alleen naar de markt of de cijfers. Er wordt ook gekeken naar de manier waarop de organisatie is ingericht.

De onderliggende vraag is steeds dezelfde: Is dit een organisatie die zelfstandig kan functioneren?

Om dat te beoordelen letten kopers onder andere op vier dingen:

• hoe het management is georganiseerd
• hoe beslissingen worden genomen
• hoe informatie door de organisatie loopt
• hoe verantwoordelijkheden zijn verdeeld

Dit zijn geen abstracte managementvragen. Het zijn praktische indicatoren die iets zeggen over de stabiliteit van een bedrijf. Een organisatie met duidelijke structuren wordt namelijk als voorspelbaarder en minder risicovol gezien.

De rol van een duidelijke managementstructuur

In veel MKB-bedrijven is de ondernemer jarenlang de centrale schakel geweest. Hij of zij:

• neemt belangrijke commerciële beslissingen
• stuurt de operatie aan
• bewaakt de financiële prestaties
• lost problemen op wanneer iets vastloopt

Dat is immers hoe het bedrijf succesvol is geworden, maar voor een koper is het ook belangrijk dat er een managementstructuur bestaat die verantwoordelijkheid draagt.

Een organisatie waarin verantwoordelijkheden zijn verdeeld over meerdere rollen laat zien dat het bedrijf al gewend is om zelfstandig te functioneren. Dat betekent niet dat de ondernemer geen rol meer speelt. Het betekent dat de organisatie niet volledig afhankelijk is van één persoon.

Besluitvorming die niet op één plek ligt

Een tweede element waar kopers scherp naar kijken, is hoe beslissingen worden genomen.

In bedrijven zonder duidelijke structuur komen veel beslissingen uiteindelijk toch bij de ondernemer terecht. Medewerkers wachten op goedkeuring of escaleren kwesties naar boven. Dat vertraagt niet alleen de organisatie, maar laat ook zien dat de besluitvorming sterk gecentraliseerd is.

In een overdraagbaar bedrijf ligt besluitvorming dichter bij de operatie. Managers hebben een duidelijke verantwoordelijkheid en weten binnen welke kaders zij beslissingen kunnen nemen.

Voor een koper is dat een belangrijk signaal. Het laat zien dat de organisatie ook zonder directe betrokkenheid van de ondernemer kan blijven functioneren.

Informatie en rapportage in de organisatie

Een derde aspect dat vaak zichtbaar wordt in due diligence is hoe informatie binnen het bedrijf wordt gedeeld. In veel ondernemingen zit belangrijke informatie vooral in gesprekken, ervaring of losse bestanden. Dat werkt zolang de ondernemer zelf het overzicht houdt.

Maar kopers willen zien hoe een bedrijf wordt gestuurd.

Daarbij kijken zij onder andere naar:

• managementrapportages
• financiële inzichten
• operationele KPI’s
• periodieke evaluaties van prestaties

Rapportages zijn op zichzelf niet belangrijk, maar ze laten zien hoe het bedrijf structureel wordt gestuurd in plaats van incidenteel bijgestuurd.

Governance: hoe verantwoordelijkheden werkelijk zijn geregeld

Het woord governance klinkt soms zwaarder dan het in de praktijk is. In de kern gaat governance over één eenvoudige vraag:

Wie doet wat, wanneer?

In veel groeiende bedrijven is dat impliciet geregeld. Mensen weten ongeveer hoe dingen lopen, maar verantwoordelijkheden zijn niet altijd expliciet vastgelegd. Voor een koper is duidelijkheid hierover belangrijk.

Het gaat bijvoorbeeld om vragen zoals:

• wie verantwoordelijk is voor commerciële groei
• wie operationele prestaties bewaakt
• wie financiële resultaten monitort
• hoe strategische keuzes worden gemaakt

Wanneer dit helder is georganiseerd, ontstaat een organisatie die minder afhankelijk is van informele afspraken en persoonlijke sturing.

Waarom structuur vaak direct invloed heeft op bedrijfswaarde

Wanneer kopers een bedrijf beoordelen, proberen zij in te schatten hoeveel risico er zit in de continuïteit van de onderneming. Een bedrijf dat sterk afhankelijk is van informele structuren of van één centrale persoon wordt als risicovoller gezien.

Een organisatie met duidelijke rollen, verantwoordelijkheden en rapportagelijnen wordt daarentegen als stabieler ervaren. En dat verschil zie je vaak terug in de waardering.

Niet omdat structuur op zichzelf waarde creëert, maar omdat het laat zien dat het bedrijf voorspelbaar kan blijven functioneren na een overdracht.

De behoefte aan structuur ontstaat meestal als een volgende groeifase

Veel ondernemers bouwen eerst een succesvol bedrijf en gaan pas daarna nadenken over structuur, dat is logisch. In de beginfase draait alles om ondernemerschap en snelheid. Pas wanneer het bedrijf groeit, ontstaat behoefte aan meer duidelijkheid in rollen, besluitvorming en sturing.

Op dat moment verandert ook het karakter van de organisatie. Het bedrijf wordt minder afhankelijk van dagelijkse interventies van de ondernemer. Managers nemen meer verantwoordelijkheid en de organisatie wordt beter bestuurbaar.

Dat is vaak het moment waarop ondernemers merken dat professionalisering niet alleen belangrijk is voor een toekomstige verkoop. Het helpt vooral om van een ondernemersbedrijf een organisatie te maken die zelfstandig kan functioneren.